"Çocukların Geleceğini Şekillendiren Temel Beceriler, Küçük Yaşlarda Kazanılıyor"

Kaşif Çocuk Genel Müdür Yardımcısı Melike Sonnur Çetin ile okul öncesi dönemde çocukların temel becerilerinin gelişimi, deneyimleyerek öğrenmenin önemi ve ailelerin bu süreçteki rolü üzerine konuşuldu. Çetin, çocukların yalnızca bilgi edinmelerinin değil; düşünebilen, üretebilen, kendini ifade edebilen ve karşılaştığı sorunlara çözüm arayabilen bireyler olarak yetişmelerinin önemine dikkat çekti.

Okul öncesi dönemde çocukların kazanması gereken en önemli beceriler sizce nelerdir?

Aslında çocuklarımızın geleceğe hazırlanması dediğimizde aklımıza hemen akademik başarı geliyor. Oysa ben bir çocuğun kendi ayakkabısını giymeye çalışmasını, arkadaşına duygularını anlatabilmesini ya da karşılaştığı küçük bir soruna kendi çözümünü üretmesini de çok kıymetli buluyorum. Çünkü bunların her biri yaşamın içinde ihtiyaç duyacağı temel becerilerin ilk adımları.

Okul öncesi dönem, çocukların kendilerini ve çevrelerini tanımaya başladıkları çok özel bir süreç. Bu dönemde iletişim kurabilme, problem çözme, sorumluluk alma, iş birliği yapma, duygularını tanıma ve bağımsız hareket edebilme gibi becerilerin desteklenmesi gerekiyor.

Bizim için önemli olan, çocukların her şeyi eksiksiz yapabilmesi değil; denemekten çekinmemesi, hata yaptığında yeniden başlayabilmesi ve kendi potansiyelini keşfedebilmesi. Çünkü özgüven, çoğu zaman bir çocuğun "Ben bunu kendim yapabilirim." dediği o küçük anlarda gelişmeye başlıyor.

Çocukların temel becerilerinin gelişiminde deneyimleyerek öğrenmenin nasıl bir etkisi var?

Çocuklar dünyayı yetişkinler gibi öğrenmiyor. Onların öğrenme yolculuğunda dokunmak, görmek, denemek, hareket etmek ve merak etmek çok önemli. Bir çocuğa bir şeyin nasıl yapıldığını uzun uzun anlatabilirsiniz ama onu kendi başına deneyimlemesine fırsat verdiğinizde öğrenme çok daha anlamlı hâle geliyor. Örneğin; bir çocuk mutfak atölyesinde hamur yoğururken yalnızca bir yiyecek hazırlamıyor. Aynı zamanda el becerilerini geliştiriyor, yönergeleri takip ediyor, sabretmeyi öğreniyor ve ortaya bir ürün çıkarmanın mutluluğunu yaşıyor. Ya da marangozluk atölyesinde bir tasarım oluştururken planlama yapıyor, dikkatini topluyor ve karşılaştığı sorunlara çözüm üretmeye çalışıyor.

Kaşif Çocuk olarak çocuklara sunduğumuz deneyimlerin temelinde de bu anlayış bulunuyor. Çocukların öğrenme sürecinde aktif rol almalarını, kendi fikirlerini ortaya koymalarını ve üretmenin heyecanını yaşamalarını önemsiyoruz.

Günümüzde çocukların bağımsız hareket etme ve sorumluluk alma becerileri nasıl desteklenebilir?

Bence burada yetişkinler olarak kendimize sormamız gereken çok önemli bir soru var: Çocuklarımızın yapabilecekleri şeyleri bazen onların yerine biz mi yapıyoruz?
Elbette hepimiz çocuklarımızın zorlanmasını istemiyoruz. Ancak bazen iyi niyetle gösterdiğimiz aşırı yardım, onların kendi becerilerini keşfetmelerinin önüne geçebiliyor. Çocuklarımıza hizmet etmeyi seven bir toplum yapımız var; bu durum beraberinde çocuklarımızın becerilerinin gelişmesini engelleyebiliyor. Görünürde bir çocuğun montunu giymesi, oyuncaklarını toplaması, sofranın hazırlanmasına yardım etmesi ya da küçük bir seçim yapması bize çok basit görünebilir. Oysa çocuk açısından bunlar çok önemli kazanımlardır.
Burada önemli olan çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun sorumluluklar vermek, gerektiğinde yanında olmak ama onun yerine her şeyi yapmamaktır. Çocuk bir işi başardığında yalnızca o görevi tamamlamış olmuyor; aynı zamanda kendisine duyduğu güven de güçleniyor.

Sosyal ve duygusal beceriler çocukların gelişiminde nasıl bir yer tutuyor?
Bir çocuğun matematiksel kavramları öğrenmesi kadar, üzüldüğünde ne hissettiğini anlayabilmesi ya da arkadaşıyla yaşadığı anlaşmazlığı çözmeye çalışması da önemli.
Çocuklarımız zaman zaman öfkelenebilir, paylaşmak istemeyebilir, beklemekte zorlanabilir veya hayal kırıklığı yaşayabilir. Bunların hepsi gelişim sürecinin doğal parçaları. Biz yetişkinlerin görevi, bu duyguları ortadan kaldırmak değil, çocukların duygularını tanımalarına ve sağlıklı biçimde ifade etmelerine yardımcı olmak. Örneğin; oyuncağını paylaşmak istemeyen bir çocuğa yalnızca "Paylaşmalısın." demek yerine, onun ne hissettiğini anlamaya çalışmak ve karşısındaki arkadaşının duygusunu fark etmesini sağlamak çok daha anlamlı. Çünkü empati, iletişim ve duygusal farkındalık bir anda kazanılan beceriler değil. Günlük yaşamın içinde, ilişkiler kurarak ve deneyimler yaşayarak gelişiyor.

Kaşif Çocuk bu becerilerin gelişimini nasıl destekliyor?

Biz çocukların yalnızca öğrenen değil; merak eden, sorgulayan, tasarlayan ve üreten bireyler olmalarını istiyoruz. Bu nedenle eğitim ortamlarını sadece bilgi aktarılan alanlar olarak görmüyoruz.

Kaşif Çocuk'ta çocuklarımızın bireysel farklılıklarını dikkate alan, keşfetmelerine ve deneyimlemelerine imkân sağlayan bir eğitim anlayışını benimsiyoruz. Farklı disiplinleri bir araya getiren uygulamalarla çocukların ilgi alanlarını keşfetmelerine ve becerilerini geliştirmelerine fırsat sunuyoruz.

Sanat, bilim, mutfak, marangozluk, mimarlık ve tasarım gibi farklı atölyeler aslında çocukların gelişimini birçok yönden destekliyor. Bir çocuk resim yaparken kendini ifade etmeyi, bir tasarım oluştururken yaratıcı düşünmeyi, grup etkinliğinde ise başkalarıyla birlikte hareket etmeyi deneyimliyor.

Burada bizim için en kıymetli nokta, ortaya çıkan ürünün ne kadar kusursuz olduğu değil; çocuğun o ürünü oluştururken neler keşfettiği. Çünkü bazen eğri kesilmiş bir kâğıt, tamamlanmamış bir tasarım ya da yeniden kurulması gereken bir yapı, çocuğa çok önemli şeyler öğretebiliyor.

Ailelere çocuklarının temel becerilerini desteklemeleri konusunda neler önerirsiniz?

Öncelikle ailelerimize şunu söylemek isterim: Çocukların gelişimini desteklemek için her zaman özel materyallere ya da uzun etkinlik programlarına ihtiyaç yok. Günlük yaşamın kendisi zaten çok zengin bir öğrenme ortamı. Birlikte yemek hazırlamak, market alışverişinde küçük sorumluluklar vermek, bir hikâye üzerine konuşmak, oyun kurmak veya günün nasıl geçtiğini sohbet ederek paylaşmak bile çocukların pek çok becerisini destekleyebilir.

Ben özellikle çocuklara düşünmeleri için zaman tanınmasını çok önemsiyorum. Bazen hemen cevap vermek yerine "Sence bunu nasıl yapabiliriz?" diye sormak, onların kendi fikirlerini geliştirmelerine yardımcı oluyor.

Bir de çocuklarımızı sürekli başkalarıyla karşılaştırmamak gerekiyor. Her çocuğun gelişim hızı, ilgi alanı ve güçlü yönleri birbirinden farklı. Önemli olan, çocuğun kendi gelişim yolculuğunu desteklemek ve küçük ilerlemelerini de fark edebilmek.

Son olarak, geleceğin dünyasına hazırlanan çocuklarımız için nasıl bir eğitim anlayışına ihtiyaç duyuyoruz?

Bugün çocuklarımızın gelecekte hangi meslekleri yapacağını, nasıl teknolojiler kullanacağını ya da nasıl bir dünyada yaşayacağını tam olarak bilemiyoruz. Ancak hangi becerilere ihtiyaç duyacakları konusunda önemli ipuçlarımız var.

Kendini ifade edebilen, başkalarını anlayabilen, değişime uyum sağlayabilen, yaratıcı düşünebilen ve karşılaştığı zorluklar karşısında çözüm aramaktan vazgeçmeyen bireyler yetiştirmek her zamankinden daha önemli.

Bence çocuklara verebileceğimiz en değerli kazanımlardan biri, öğrenmeyi sevdirmek. Çünkü öğrenmeyi seven bir çocuk, merak etmeye, araştırmaya ve kendini geliştirmeye devam eder.

Kaşif Çocuk olarak biz de çocuklarımızın bu yolculuklarında onlara eşlik etmeyi, yeteneklerini keşfetmelerine alan açmayı ve her birinin kendi potansiyelini ortaya koyabileceği deneyimler sunmayı önemsiyoruz.

Unutmamalıyız ki çocukların geleceğine yaptığımız en değerli yatırım, bugün kendi başlarına atmalarına fırsat verdiğimiz küçük adımlardır.