Ayşe Sarıoğlu Erkut: “Çocukların Davranışlarını Değiştirmeden Önce Onları Anlamaya Çalışmalıyız”

Çocukların davranışlarını anlamak neden bu kadar önemli?
Çocuklarla çalışmak, yalnızca onların ne yaptığını gözlemlemek değil, bazen davranışlarının ardında anlatmaya çalıştıkları duyguyu fark edebilmektir. Bir klinik psikolog olarak eğitim ortamında en çok önem verdiğim konulardan biri, çocukların davranışlarına yalnızca görünen yönüyle yaklaşmak yerine, bu davranışların bize ne anlatmaya çalıştığını anlamaktır. Çünkü her davranışın bir nedeni, her duygunun bir anlamı ve her çocuğun kendine özgü bir dünyası vardır.

Çocukların olumsuz olarak değerlendirilen davranışlarının arkasında hangi nedenler olabilir?
Bir çocuğun arkadaşına vurması, istediği olmadığında ağlaması, etkinliğe katılmak istememesi ya da sürekli yetişkinin ilgisini araması, yalnızca düzeltilmesi gereken davranışlar olarak görülmemelidir. Bazen çocuklar, henüz kelimelerle ifade edemedikleri ihtiyaçlarını davranışları aracılığıyla ortaya koyarlar.

Okul öncesi dönemde çocukların duygusal gelişimi nasıl ilerliyor?
Okul öncesi dönem, çocukların duygularını tanımayı, ifade etmeyi ve düzenlemeyi öğrendikleri önemli bir gelişim dönemidir. Bu süreçte çocuklar hayal kırıklığıyla baş etmeyi, beklemeyi, paylaşmayı ve sınırları anlamayı deneyimler. Ancak her çocuk bu becerileri aynı hızda geliştirmez. Bir çocuk öfkelendiğinde kendini sakinleştirmekte zorlanabilirken bir diğeri kaygılandığında içine kapanabilir. Başka bir çocuk ise yetişkinin dikkatini çekmek için farklı davranışlar sergileyebilir.

Ebeveynler ve eğitimciler çocukların zorlayıcı davranışları karşısında nasıl bir yaklaşım benimsemeli?
Bu noktada kendimize “Çocuğum neden böyle davranıyor?” yerine “Çocuğum bu davranışıyla ne anlatmaya çalışıyor olabilir?” sorusunu sormalıyız. Bu bakış açısı ile yaklaşırsak çocuğu anlamanın ve ona uygun destek sunmanın ilk adımlarından birini atmış oluruz.

Çocukların duygularını anlamak ile davranışlarına sınır koymak arasında nasıl bir denge kurulmalı?
Çocuğu anlamak, her davranışı kabul etmek anlamına gelmez. Çocukların güvenli hissedebilmesi için sevgi kadar tutarlı sınırlara da ihtiyaçları vardır. Örneğin; arkadaşına vuran bir çocuğa, “Öfkelendiğini görüyorum; ancak arkadaşına vuramazsın. İstersen ne olduğunu birlikte konuşalım.” diyebiliriz. Bu yaklaşım, çocuğun hem duygularını ifade etmeyi hem de uygun davranış biçimlerini öğrenmesini destekler.

Son olarak, Kaşif Çocuk'un eğitim yaklaşımında çocukların duygusal ihtiyaçlarını anlamanın yeri nedir?
Bir kurum müdürü ve klinik psikolog olarak inanıyorum ki çocukların davranışlarını yalnızca değiştirmeye çalışmak yerine, önce anlamaya çalışmalıyız. Çocuk anlaşıldığını hissettiğinde kendini daha güvenli ifade eder ve yeni beceriler geliştirmeye daha açık olur. Her davranışın ardında bir duygu, ihtiyaç ya da öğrenilmekte olan bir beceri olabilir. Kaşif Çocuk olarak her çocuğun kendini güvende ve değerli hissettiği bir öğrenme ortamı oluşturmayı önemsiyoruz.