Çocuklar Neden “En İyi Arkadaşım” Demeye Başlar?

“Benim en iyi arkadaşım Ege!”... “Bugün başka biri benim en iyi arkadaşım oldu!”... 

Okul öncesi dönemde çocuğunuzdan bu cümleleri sık sık duymaya başlayabilirsiniz. Bir gün ayrılmaz görünen iki çocuk, ertesi gün farklı arkadaşlarla oyun kurabilir; hatta birkaç saat içinde “en iyi arkadaş” değişebilir. Yetişkinlerin dünyasından bakıldığında bu ilişkiler değişken görünebilir. Oysa çocuklar için arkadaşlık, sosyal ve duygusal gelişimin önemli bir parçasıdır.

“En İyi Arkadaş” Kavramı Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Çocuklar büyüdükçe akranlarıyla kurdukları ilişkilerin niteliği de değişir. İlk yıllarda daha çok yan yana oynarken zamanla birlikte oyun kurmaya, ortak kararlar almaya, paylaşmaya ve birbirlerinin duygularını fark etmeye başlarlar. Okul öncesi dönemde kullanılan “en iyi arkadaşım” ifadesi de çoğu zaman bu gelişimin doğal bir yansımasıdır. Çocuk için “en iyi arkadaş”; o gün en çok oyun oynadığı, yanında oturmak istediği, benzer şeylerden hoşlandığı ya da kendisini yakın hissettiği kişi olabilir. Bu nedenle çocukların “en iyi arkadaş” tanımı yetişkinlerinki kadar kalıcı olmak zorunda değildir.

Çocuk Neden Bir Arkadaşını “En İyi” Olarak Tanımlar?

1. Aidiyet duygusunu keşfeder: Çocuk, akranları arasında kendisine bir yer bulmaya başlar. Birini “en iyi arkadaşım” olarak tanımlamak, “Ben bu gruba aitim ve burada yakın olduğum biri var.” demenin çocukça yollarından biri olabilir.
2. Yakınlık kurmayı öğrenir: Arkadaşlık; yalnızca birlikte oyun oynamaktan ibaret değildir. Çocuklar arkadaşlarıyla vakit geçirirken güvenmeyi, sırayla hareket etmeyi, paylaşmayı, beklemeyi ve karşısındaki kişinin isteklerini dikkate almayı deneyimler.
3. Benzerlikleri fark etmeye başlar: “Aynı oyunu seviyoruz.”, “O da benim gibi resim yapmayı seviyor.” gibi ortak noktalar çocukların birbirlerine yakınlaşmasını kolaylaştırabilir. Çocuk böylece kendi ilgi alanlarını keşfederken başkalarının tercihlerini de tanımaya başlar.
4. Sosyal ilişkileri anlamlandırmaya çalışır: Çocuklar çevrelerinde duydukları kavramları kendi ilişkilerine taşırlar. “Arkadaş”, “yakın arkadaş” veya “en iyi arkadaş” gibi ifadeler, onların sosyal dünyalarını sınıflandırmalarına yardımcı olabilir.

Peki “Artık Benim En İyi Arkadaşım Değil!” Cümlesi?

Bugün “en iyi arkadaş” olan bir çocuk, yarın aynı şekilde tanımlanmayabilir. Bu durum her zaman ciddi bir arkadaşlık problemi olduğu anlamına gelmez. Bir oyuncağın paylaşılmaması, oyunda istediği rolün verilmemesi veya başka bir arkadaşın oyuna katılması çocuk için o anda oldukça önemli olabilir. Henüz duygularını ve ilişkilerini yetişkinler kadar geniş bir perspektiften değerlendiremediği için yaşadığı anlık kırgınlığı “Artık arkadaşım değil!” şeklinde ifade edebilir. Burada yetişkinin görevi hemen ilişkiyi düzeltmek değil, çocuğun yaşadığı duyguyu ve olayı anlamasına yardımcı olmaktır.

• - “Arkadaşınla aranızda ne oldu?”
• - “Bu olduğunda nasıl hissettin?”
• - “Sence arkadaşın ne hissetmiş olabilir?”
• - “Bir dahaki sefere ne yapabilirsiniz?”

gibi sorular, çocuğun yaşadığı sosyal deneyim üzerine düşünmesini destekleyebilir.

“Sadece Benimle Oynasın” Dediğinde Ne Yapmalıyız?

Yakın arkadaşlık geliştikçe çocuklarda zaman zaman sahiplenme davranışları da görülebilir. Çocuk, çok sevdiği arkadaşının başka biriyle oynamasını istemeyebilir veya “O benim arkadaşım, seninle oynayamaz.” diyebilir. Bu noktada çocuğun yakınlık ihtiyacını küçümsemeden arkadaşlığın sahip olmak anlamına gelmediğini öğretmek önemlidir. Çocuklara birden fazla kişiyle arkadaş olabileceklerini, arkadaşlarının da başka çocuklarla oyun oynayabileceğini ve yeni arkadaşlıkların mevcut arkadaşlıkları ortadan kaldırmadığını deneyimleme fırsatı verilmelidir.

Aileler Nasıl Yaklaşmalı?

Çocuğunuzun arkadaşlıklarına ilgi gösterin ancak ilişkilerini onun adına yönetmemeye çalışın. Kiminle arkadaş olması gerektiğine karar vermek, yaşanan her anlaşmazlığa müdahale etmek veya arkadaşlarını birbirleriyle kıyaslamak yerine çocuğun sosyal becerilerini geliştirmesine alan açın. Arkadaşlıkla ilgili konuşurken “Kim senin en iyi arkadaşın?” sorusu yerine zaman zaman:

• - “Bugün kiminle oyun oynadın?”
• - “Birlikte en çok ne yapmaktan hoşlandınız?”
• - “Bugün bir arkadaşına yardım ettin mi?”
• - “Sana yardım eden biri oldu mu?”
• - “Yeni tanıdığın biri var mı?”

gibi sorular sorabilirsiniz. Böylece çocuğun dikkatini yalnızca “en iyi arkadaş” seçmeye değil; paylaşmaya, yardımlaşmaya, birlikte eğlenmeye ve farklı çocuklarla ilişki kurmaya yönlendirebilirsiniz.

Arkadaşlık da Öğrenilen Bir Deneyimdir

Okul öncesi dönem; çocukların yalnızca yeni bilgiler öğrendiği değil, birlikte yaşamayı da keşfettiği önemli bir dönemdir. Çocuklar oyun sırasında anlaşır, anlaşamaz, paylaşır, bekler, kırılır, barışır ve yeniden oyun kurarlar. Tüm bu küçük görünen deneyimler sosyal ve duygusal gelişimin birer parçasıdır. Çocuklukta kurulan her arkadaşlık kalıcı olmayabilir; ancak bu arkadaşlıkların çocuğa öğrettikleri, gelişim yolculuğunun önemli bir parçasıdır.