Bir Çocuk Neden Aynı Oyunu Tekrar Oynamak İster?

Çocuk İçin Tekrar, Öğrenmenin Bir Parçasıdır

Yetişkinler çoğu zaman yenilik arar. Çocukların öğrenme dünyasında ise tekrarın önemli bir yeri vardır. Bir çocuk aynı oyunu yeniden oynadığında oyunun kurallarını, hareketlerini ve sonuçlarını giderek daha iyi anlamaya başlar. İlk denemede yalnızca gözlemlediği bir ayrıntıyı ikinci denemede fark edebilir. Birkaç tekrarın ardından ne olacağını tahmin etmeye başlayabilir. Daha sonra oyunun bir bölümünü değiştirebilir veya kendi yöntemini geliştirebilir. Dışarıdan bakıldığında aynı görünen oyun, çocuğun zihninde her seferinde biraz farklı bir deneyime dönüşebilir.

“Sonra Ne Olacağını Biliyorum” Hissi Güven Verir

Çocukların dünyasında pek çok şey yenidir. Yeni insanlar, yeni ortamlar, yeni kelimeler, yeni kurallar ve her gün karşılaşılan yeni deneyimler… Bu kadar çok bilinmezliğin içinde tanıdık bir oyun çocuğa öngörülebilir bir alan sunar. Topu attığında geri geleceğini, saklandığında yetişkinin onu arayacağını veya oyuncağını belirli bir yere koyduğunda oyunun nasıl devam edeceğini bilir. Bu tahmin edilebilirlik çocuk için rahatlatıcı olabilir. Çünkü bazen çocukların ihtiyacı yeni bir uyaran değil, ne olacağını bildikleri güvenli bir deneyimi yeniden yaşamaktır.

Tekrar Ettikçe “Yapabiliyorum” Duygusu Güçlenir

Bir çocuk ilk kez yapboz yaptığında parçaları yerleştirmekte zorlanabilir. Aynı yapbozu birkaç kez tamamladığında ise parçaların yerlerini hatırlamaya başlar. Bir süre sonra daha hızlıdır. Ve sonunda yardım almadan tamamlayabilir. İşte tekrarın önemli yanlarından biri burada ortaya çıkar: Çocuk kendi ilerlemesini deneyimler. Daha önce zorlandığı bir şeyi artık yapabildiğini görmek, “Ben bunu başarabiliyorum.” duygusunu destekler. Bu nedenle çocuğun kolaylıkla tamamladığı bir oyunu yeniden seçmesi her zaman daha fazla zorlanmaya ihtiyacı olduğu anlamına gelmez. Bazen çocuk yalnızca kazandığı becerinin keyfini çıkarıyordur.

Aynı Oyun Gerçekten Aynı mı?

Bir yetişkin için aynı oyuncaklarla oynanan oyun birbirinin tekrarı gibi görünebilir. Ancak biraz dikkatli baktığımızda küçük değişiklikler fark edebiliriz. Dün yaptığı kuleyi bugün daha yüksek yapıyor olabilir. Oyuncak arabasını dün yalnızca sürerken bugün ona bir garaj inşa edebilir. Evcilik oyununda dün bebeğini uyuturken bugün onu doktora götürebilir. Yani çocuk aynı oyunun temel yapısını korurken hikâyeyi, rolleri, kuralları veya kullandığı yöntemleri değiştirebilir. Tekrar, yaratıcılığın karşıtı değildir. Aksine çocuk tanıdığı bir oyunda kendisini rahat hissettikçe yeni fikirler denemeye başlayabilir.

Tekrar Becerilerin Pekişmesine Yardımcı Olur

Çocukların birçok beceriyi geliştirebilmesi için deneyimlerini tekrar etmesi gerekir. Blokları üst üste koymak el-göz koordinasyonunu, top oyunları hareket becerilerini, yapbozlar görsel eşleştirmeyi, şarkılı oyunlar dil ve ritim becerilerini destekleyebilir. Tekrar sayesinde çocuk hareketlerini daha kontrollü hâle getirebilir, oyunun kurallarını daha iyi anlayabilir ve daha önce öğrendiği bilgileri kullanabilir. Bu nedenle “Bunu zaten yaptın.” demek yetişkin açısından mantıklı görünse de çocuk açısından durum farklıdır. Evet, yaptı. Ama belki henüz yeterince deneyimlemedi.

Çocuklar Bazen Yaşadıklarını Oyunla Tekrar Eder

Tekrarlanan oyunların her zaman yalnızca beceri geliştirmeyle ilgili olması gerekmez. Çocuklar günlük yaşamlarında karşılaştıkları deneyimleri oyunlarına taşıyabilir. Doktora gittikten sonra oyuncaklarını tekrar tekrar muayene edebilir. Okula başladıktan sonra oyuncaklarıyla sınıf kurabilir. Bir yolculuğun ardından arabalarıyla uzun süre yolculuk oyunu oynayabilir. Oyun, çocuğun yaşadıklarını kendi dünyasında yeniden anlamlandırmasının yollarından biridir. Bu nedenle çocuğun tekrar tekrar kurduğu oyunun içeriğine bakmak bazen onun hangi deneyimlerle ilgilendiğini anlamamıza da yardımcı olabilir.

“Başka Bir Şey Oynayalım” Demek Gerekir mi?

Çocuğa yeni oyun seçenekleri sunmak elbette değerlidir. Ancak yalnızca bir oyunu çok fazla tekrar ettiğini düşündüğümüz için onu bırakmaya zorlamak her zaman gerekli değildir. Çocuk hâlâ keyif alıyor, oyunu geliştiriyor ve günlük yaşamındaki diğer etkinliklere katılabiliyorsa tekrar etmesine alan tanınabilir. Yeni seçenekleri yasaklayıcı değil, davet edici biçimde sunabilirsiniz.

• - “Bu sefer kuleye bir köprü de eklemek ister misin?”
• - “Arabaların için başka bir yol yapabilir miyiz?”
• - “Bu hikâyeye yeni bir karakter eklesek ne olur?”

Böylece çocuğun sevdiği oyunu elinden almadan deneyimini genişletebilirsiniz.

Tekrarın İçindeki Küçük Değişimleri Fark Edin

Bir çocuğun aynı oyunu yirminci kez oynamasını izlemek yetişkin için sabır gerektirebilir. Fakat biraz yakından baktığınızda aslında yirmi kez tamamen aynı şeyi yapmadığını görebilirsiniz. Belki ilkinde yalnızca denedi. İkincisinde nasıl yapıldığını anlamaya başladı. Beşincisinde sonucu tahmin etti. Onuncusunda kendi yöntemini geliştirdi. Yirmincisinde ise artık oyunun kontrolü tamamen ondaydı. Çocuklar için tekrar, yalnızca yeniden yapmak değildir. Tekrar; anlamanın, öğrenmenin, ustalaşmanın ve bazen de kendini güvende hissetmenin yollarından biridir. Bu yüzden çocuğunuz aynı kitabı yeniden getiriyor, aynı oyunu tekrar kuruyor veya “Bir daha!” diye sesleniyorsa şaşırmayın. Sizin için tekrar olan şey, onun için hâlâ devam eden bir keşif olabilir.